Sytuacje życiowe

Proszę wybrać kategorię lub wyszukać swoją sytuację.

Jestem od niedawna w Niemczech – co muszę załatwić?

Kroki w zalecanej kolejności: 11

1. Proszę zameldować miejsce zamieszkania

Po wprowadzeniu się do mieszkania należy co do zasady zameldować miejsce zamieszkania w urzędzie meldunkowym w ciągu dwóch tygodni zgodnie z Bundesmeldegesetz.

Kiedy?

Co do zasady w ciągu 2 tygodni od wprowadzenia się.

Gdzie / u kogo?

Miejscowo właściwy urząd meldunkowy/Bürgeramt; w portalu federalnym proszę najpierw wybrać miejsce zamieszkania.

Co przygotować?

Dowód osobisty lub paszport, Wohnungsgeberbestätigung (potwierdzenie wprowadzenia się wystawione przez osobę udostępniającą mieszkanie, zwykle wynajmującego) oraz dodatkowe dokumenty wymagane lokalnie.

Na co zwrócić uwagę?

Przy przeprowadzce w obrębie Niemiec wymeldowanie starego miejsca zamieszkania następuje co do zasady poprzez zameldowanie pod nowym adresem.

Oficjalne źródło: Bundesportal

2. Proszę ustalić prawo do wjazdu, pobytu i pracy

Obywatele UE i EOG mogą mieszkać i pracować w Niemczech na zasadach swobody przemieszczania się, bez wizy ani zezwolenia na pobyt. Obywateli Szwajcarii obejmuje umowa o swobodnym przepływie osób: nie potrzebują wizy wjazdowej, ale muszą zgłosić pobyt w urzędzie ds. cudzoziemców w ciągu trzech miesięcy od wjazdu i otrzymują dokument potwierdzający prawo pobytu.

Kiedy?

Proszę ustalić swój status na początku przeprowadzki. Obywatele Szwajcarii muszą dopilnować trzymiesięcznego terminu zgłoszenia pobytu w urzędzie ds. cudzoziemców; zameldowanie po wprowadzeniu się jest odrębnym krokiem.

Gdzie / u kogo?

Obywatele UE lub EOG co do zasady nie muszą składać odrębnego wniosku w urzędzie ds. cudzoziemców, aby korzystać ze swobody przemieszczania się. Obywatele Szwajcarii muszą zgłosić swój pobyt w tym urzędzie w ciągu trzech miesięcy od wjazdu; urząd wydaje dokument Aufenthaltserlaubnis-Schweiz potwierdzający prawo pobytu. Proszę skorzystać z oficjalnych informacji federalnych; wobec członków rodziny będących obywatelami państw trzecich obowiązują odrębne procedury.

Co przygotować?

Ważny dowód osobisty lub paszport, a jeśli przeprowadzają się z Państwem członkowie rodziny — także informacje o ich obywatelstwie i pokrewieństwie, aby ustalić, czy ktoś potrzebuje dodatkowych dokumentów pobytowych.

Na co zwrócić uwagę?

Swoboda przemieszczania się nie zastępuje zameldowania po wprowadzeniu się. Dla członków rodziny będących obywatelami państw trzecich mogą obowiązywać odrębne zasady wjazdu i pobytu. Prawo pobytu obywatela UE jako osoby nieaktywnej zawodowo na podstawie § 4 FreizügG/EU wymaga odpowiedniego ubezpieczenia zdrowotnego oraz wystarczających środków utrzymania. Inne warunki dotyczą osób poszukujących pracy lub zachowujących status pracownika po niezawinionej utracie zatrudnienia; sam brak pracy nie przesądza o statusie.

Oficjalne źródło: Make it in Germany – Bundesregierung

Oficjalne źródło: § 4 FreizügG/EU

Oficjalne źródło: § 2 FreizügG/EU

3. Proszę ustalić prawo do wjazdu, pobytu i pracy

W przypadku obywateli państw trzecich wymagana wiza lub tytuł pobytowy zależy przede wszystkim od celu pobytu, np. pracy, studiów, kształcenia zawodowego lub łączenia rodzin. Proszę najpierw ustalić właściwą procedurę pobytową.

Kiedy?

Jeśli cel pobytu wymaga wizy, co do zasady proszę złożyć wniosek przed wjazdem do Niemiec. Po wjeździe proszę odpowiednio wcześnie uzyskać wymagany tytuł pobytowy, aby legalny pobyt nie wygasł. Pracę wymagającą zezwolenia można rozpocząć dopiero po uzyskaniu potrzebnego uprawnienia.

Gdzie / u kogo?

Osoby objęte obowiązkiem wizowym co do zasady składają wniosek o wizę wjazdową przed podróżą we właściwej niemieckiej placówce zagranicznej; tytuł pobytowy po wjeździe załatwia się zależnie od przypadku we właściwym miejscowo urzędzie ds. cudzoziemców.

Co przygotować?

Paszport oraz dokumenty odpowiednie do celu pobytu, np. umowa o pracę/oferta pracy, przyjęcie na studia lub szkolenie zawodowe albo dokumenty do łączenia rodzin. Wiążąca lista zależy od konkretnej wizy/zezwolenia na pobyt.

Na co zwrócić uwagę?

Nie każdy tytuł pobytowy pozwala na każdy rodzaj pracy. Przed rozpoczęciem pracy lub kształcenia zawodowego proszę sprawdzić cel pobytu, warunki dodatkowe i uprawnienie do pracy.

Oficjalne źródło: Make it in Germany – Bundesregierung

4. Proszę ustalić zasady ubezpieczenia zdrowotnego i dostępu do opieki

Proszę odpowiednio wcześnie ustalić, jakie ubezpieczenie zdrowotne będzie Państwa obejmować w Niemczech. To, czy możliwe jest obowiązkowe lub dobrowolne ubezpieczenie w systemie ustawowym, ubezpieczenie rodzinne czy prywatne, zależy od Państwa sytuacji.

Kiedy?

Proszę zadbać o ubezpieczenie zdrowotne przed wyjazdem, aby mieli Państwo ochronę od pierwszego dnia pobytu w Niemczech. Proszę również sprawdzić ochronę w okresie do rozpoczęcia pracy lub studiów. Odpowiedni rodzaj ubezpieczenia zależy od celu pobytu i Państwa statusu.

Gdzie / u kogo?

W przypadku ustawowego ubezpieczenia zdrowotnego proszę skontaktować się bezpośrednio z wybraną kasą chorych; przy zatrudnieniu zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych są z reguły inicjowane przez pracodawcę.

Co przygotować?

Dowód osobisty lub paszport, dane meldunkowe lub pobytowe oraz dokumenty potwierdzające Państwa status, np. umowa o pracę, zaświadczenie o studiowaniu lub informacje o ubezpieczeniu rodzinnym. Kasa chorych wskaże dodatkowe dokumenty wymagane w Państwa sytuacji.

Na co zwrócić uwagę?

Proszę nie zakładać, że rozwiązanie z innej sytuacji będzie odpowiednie: pracownicy, studenci, osoby samozatrudnione i członkowie rodziny mogą podlegać różnym zasadom.

Oficjalne źródło: Make it in Germany – Portal der Bundesregierung

5. Proszę zaczekać na identyfikator podatkowy po zameldowaniu i sprawdzić otrzymany numer

Numer identyfikacji podatkowej jest nadawany nowym mieszkańcom automatycznie po pierwszym zameldowaniu w Niemczech i wysyłany pocztą na adres zameldowania. Zwykły pierwszy wniosek nie jest więc potrzebny.

Kiedy?

Jeśli w ciągu 3 miesięcy od pierwszego zameldowania nie otrzymają Państwo pisma z identyfikatorem podatkowym, mogą Państwo poprosić BZSt o ponowne przekazanie numeru.

Gdzie / u kogo?

Pierwsze nadanie następuje automatycznie na podstawie danych meldunkowych. Jeśli pismo nie dotarło, można online poprosić Federalny Centralny Urząd Podatkowy (BZSt) o ponowne przekazanie numeru.

Co przygotować?

Imię i nazwisko, dane urodzenia oraz niemiecki adres zameldowania. Aby ponownie otrzymać identyfikator podatkowy, proszę podać dane identyfikacyjne i adresowe wymagane przez BZSt. Proszę nie składać na zapas wniosku o nowy numer.

Na co zwrócić uwagę?

Identyfikator podatkowy jest ważny przez całe życie i nie zmienia się przy przeprowadzce ani zawarciu małżeństwa. Proszę nie mylić go z numerem podatkowym nadawanym przez urząd skarbowy.

Oficjalne źródło: Bundeszentralamt für Steuern

6. Proszę ustalić numer ubezpieczenia społecznego przy pierwszym zatrudnieniu

Tylko jeśli dotyczy: Dotyczy sytuacji, gdy po raz pierwszy podejmują Państwo pracę objętą ubezpieczeniem społecznym lub nie znają Państwo swojego numeru ubezpieczenia.

Przy pierwszym zatrudnieniu numer ubezpieczenia jest z reguły nadawany lub pobierany automatycznie w ramach zgłoszenia przez pracodawcę. Nie trzeba płacić prywatnej firmie za jego uzyskanie.

Kiedy?

Proszę wyjaśnić tę kwestię najpóźniej przy rozpoczęciu pierwszej pracy podlegającej ubezpieczeniom społecznym. Zwykle pracodawca inicjuje sprawdzenie lub nadanie numeru w ramach procedury zgłoszeniowej.

Gdzie / u kogo?

Pracodawca pobiera numer ubezpieczenia w systemie zgłoszeniowym. Jeśli potwierdzenie nie dotrze lub potrzebują Państwo nowego, mogą Państwo zwrócić się do Deutsche Rentenversicherung albo kasy chorych.

Co przygotować?

Prawidłowe dane osobowe, dane urodzenia oraz — jeśli już je Państwo posiadają — wcześniejszy numer ubezpieczenia lub zaświadczenie z numerem ubezpieczenia. Jeśli nigdy nie mieli Państwo numeru, proszę poinformować o tym pracodawcę.

Na co zwrócić uwagę?

Numer ubezpieczenia co do zasady pozostaje ważny przez całe życie. Od 2023 r. pracownicy nie muszą już z zasady przedstawiać pracodawcy zaświadczenia z numerem ubezpieczenia.

Oficjalne źródło: Deutsche Rentenversicherung

7. Proszę prawidłowo załatwić formalności związane z zatrudnieniem, ubezpieczeniami społecznymi i podatkami

Przy zatrudnieniu zgłoszeń do ubezpieczeń społecznych dokonuje pracodawca. Przed rozpoczęciem pracy proszę sprawdzić, czy Państwa status pobytowy pozwala na dane zatrudnienie, i ustalić, którą kasę chorych Państwo wybrali.

Kiedy?

Przed rozpoczęciem pracy proszę sprawdzić, czy mogą Państwo wykonywać dane zatrudnienie. Przy rozpoczęciu pracy pracodawca zgłasza Państwa do ubezpieczeń społecznych. Brakujący identyfikator podatkowy lub numer ubezpieczenia proszę wyjaśnić równolegle, zamiast ponownie składać wniosek w tej samej sprawie.

Gdzie / u kogo?

Umowę o pracę i uprawnienie do jej wykonywania proszę wyjaśnić z pracodawcą; pracodawca zgłasza pracowników do ubezpieczeń społecznych. Kwestie pobytowe, zależnie od statusu, wyjaśnia się w urzędzie ds. cudzoziemców albo przed wjazdem w niemieckiej placówce zagranicznej.

Co przygotować?

Umowa o pracę, dokument tożsamości, wybrana kasa chorych oraz posiadany identyfikator podatkowy i numer ubezpieczenia. Obywatele państw trzecich dodatkowo potrzebują zezwolenia na pobyt lub zawartych w nim warunków dotyczących zatrudnienia.

Na co zwrócić uwagę?

Umowa o pracę, prawo pobytu, ubezpieczenie zdrowotne, identyfikator podatkowy i numer ubezpieczenia są ze sobą powiązane, ale dotyczą odrębnych formalności. Proszę nie składać dodatkowego wniosku w sprawie załatwianej automatycznie po zameldowaniu lub zgłoszeniu przez pracodawcę.

Oficjalne źródło: make-it-in-germany.com

8. Proszę przygotować zgłoszenie na studia

Na kierunkach z ograniczoną liczbą miejsc obowiązują oficjalne procedury zgłoszeniowe i koordynacyjne Hochschulstart lub uczelni.

Kiedy?

Proszę przestrzegać terminów składania zgłoszeń i koordynacji naboru na dany kierunek.

Gdzie / u kogo?

Uczelnia oraz – przy uczestniczących kierunkach z ograniczonym naborem – Hochschulstart.

Co przygotować?

Uprawnienie do podjęcia studiów oraz dokumenty specyficzne dla kierunku.

Na co zwrócić uwagę?

Nie każdy kierunek korzysta z Hochschulstart; zawsze proszę sprawdzić stronę uczelni.

Oficjalne źródło: Hochschulstart

9. Proszę sprawdzić łączenie rodzin, szkołę, opiekę i świadczenia rodzinne

Jeśli członkowie rodziny przeprowadzają się z Państwem lub dołączają później, proszę osobno sprawdzić ich prawo pobytu, a następnie kwestie szkoły lub opieki, ubezpieczenia zdrowotnego i ewentualnych świadczeń rodzinnych. Zasady zależą m.in. od obywatelstwa członków rodziny i statusu osoby, do której dołączają.

Kiedy?

Jeśli potrzebna jest wiza, przed wjazdem proszę wyjaśnić prawo pobytu członków rodziny przeprowadzających się z Państwem lub dołączających później. Następnie proszę załatwić sprawy związane ze szkołą lub opieką i świadczeniami rodzinnymi odpowiednio do miejsca zamieszkania i faktycznego statusu.

Gdzie / u kogo?

W sprawach wizy/pobytu — zależnie od obywatelstwa — niemiecka placówka zagraniczna i miejscowy urząd ds. cudzoziemców; w sprawach szkoły/opieki — właściwe instytucje w miejscu zamieszkania; w sprawach świadczeń rodzinnych — właściwa Familienkasse lub organ świadczeniowy.

Co przygotować?

Paszporty, dokumenty potwierdzające więź rodzinną i status osoby, do której dołączają członkowie rodziny, oraz — zależnie od rodzaju formalności — adres zameldowania i dokumenty dotyczące ubezpieczenia, szkoły lub opieki albo dochodów.

Na co zwrócić uwagę?

Łączenie rodzin nie jest identycznym postępowaniem dla każdej rodziny. Proszę sprawdzić konkretną kombinację obywatelstwa, tytułu pobytowego i relacji rodzinnej.

Oficjalne źródło: Make it in Germany – Bundesregierung

10. Proszę zgłosić działalność gospodarczą

Osoba rozpoczynająca stałą działalność gospodarczą musi zgłosić ją właściwemu organowi; szczegóły procedury są regionalne.

Kiedy?

Stałą działalność gospodarczą należy co do zasady zgłosić w chwili jej rozpoczęcia. Jeśli działalność wymaga zezwolenia, proszę uzyskać je przed jej rozpoczęciem.

Gdzie / u kogo?

Właściwy urząd ds. działalności gospodarczej w miejscu zakładu. Właściwości do zgłoszenia działalności nie ustala się wyłącznie na podstawie prywatnego adresu zamieszkania.

Co przygotować?

Dane tożsamości, informacje o zakładzie/działalności oraz wymagane dokumenty dla działalności wymagających zezwolenia.

Na co zwrócić uwagę?

Zgłoszenie działalności nie zastępuje rejestracji podatkowych ani zawodowo-prawnych.

Oficjalne źródło: Bundesportal

11. Proszę zarejestrować samochód

Procedury rejestracji pojazdów przeprowadza miejscowo właściwy urząd Kfz-Zulassungsbehörde; szczegóły zależą od regionu i rodzaju czynności.

Kiedy?

Jeżeli wymagana jest niemiecka rejestracja, proszę ją załatwić przed korzystaniem z pojazdu na drogach publicznych. Przy przeprowadzce, zmianie posiadacza pojazdu lub zmianach w pojeździe proszę sprawdzić terminy zgłoszeń i aktualizacji dokumentów dla danej procedury; wiele zmian należy zgłosić niezwłocznie.

Gdzie / u kogo?

Miejscowo właściwa Kfz-Zulassungsbehörde.

Co przygotować?

Dokumenty pojazdu, potwierdzenie ubezpieczenia, dokument tożsamości oraz zależnie od procedury dalsze dowody.

Na co zwrócić uwagę?

Rejestracja, przerejestrowanie, wycofanie z ruchu i import wymagają różnych dokumentów; proszę wybrać właściwą lokalną procedurę.

Oficjalne źródło: Gesetze im Internet

Otwórz interaktywną checklistę

Brakuje tematu?

Nie znaleźli Państwo tego, czego szukali?

Proszę krótko opisać, jakiego tematu Państwo szukali. Zbieramy takie sugestie i możemy dodać tematy, które powtarzają się częściej. To nie jest indywidualna porada i nie odpowiadamy osobno na każdą sugestię.