AB/EFTA vatandaşı olarak İsviçre'de serbest çalışma
Önerilen sıradaki adımlar: 5
1. Serbest çalışma için oturum hakkını kantonla netleştirin
Önce ikamet kantonunuzdan serbest meslek faaliyetine başlayıp başlayamayacağınızı ve nasıl başlayabileceğinizi netleştirin. İsviçre’ye taşınan AB/EFTA vatandaşları varıştan sonraki 14 gün içinde belediyeye kayıt olmalı, oturma izni başvurusunda bulunmalı ve kendileri ile aile üyelerinin geçimini sağlayan gerçek bir serbest meslek faaliyetine ilişkin istenen kanıtları sunmalıdır. Faaliyete ancak yetkili kanton makamlarının istediği belgeler sunulduktan sonra başlanabilir. Ücretli çalışmadan serbest çalışmaya geçerken mevcut izin türünüz önemlidir. B AB/EFTA oturma izni, kural olarak serbest çalışmaya da izin verir. L AB/EFTA izniniz varsa değişikliği bildirmeli ve yeni bir B iznine başvurmalısınız. Mesleğin icrası ve işletme faaliyetiyle ilgili kurallar geçerliliğini korur.
AB/EFTA vatandaşı olarak İsviçre’ye taşınırken: varıştan sonraki 14 gün içinde kayıt yaptırın ve faaliyete ancak istenen belgeleri sunduktan sonra başlayın. Ücretli çalışmadan serbest çalışmaya geçmeden önce mevcut izin türünüzü kontrol edin; L AB/EFTA için değişikliği bildirin ve B AB/EFTA iznine başvurun.
İkamet belediyesi ve yetkili kanton göç/işgücü piyasası makamı.
Geçerli pasaport veya kimlik ve planlanan ya da başlamış serbest meslek faaliyetinin kanıtları; ör. sözleşmeler, siparişler, iş planı veya kantonun istediği diğer belgeler.
Başka bir ülkedeki oturma hakkınız, İsviçre’de otomatik olarak serbest çalışma hakkı vermez. Üçüncü ülke vatandaşları farklı bir kabul prosedürüne tabidir. Oturma ve çalışma hakkınızı netleştirdikten sonra, sosyal güvenlik bakımından serbest çalışma statünüzün yetkili AHV prim kurumu (Ausgleichskasse) tarafından tanınması gerekir.
Resmî kaynak: Göç Devlet Sekreterliği (SEM)
2. Serbest çalışma statünüzün AHV prim kurumu tarafından tanınmasını sağlayın
Ardından yetkili AHV prim kurumundan (Ausgleichskasse), faaliyetinizin sosyal güvenlik açısından serbest çalışma sayılıp sayılmadığını değerlendirmesini isteyin. Bu değerlendirme, AHV/IV/EO primlerini nasıl hesaplayıp ödeyeceğinizi de belirler. Statünüz tanındıktan sonra düzenli prim ödemelerinizi buna göre yapabilirsiniz.
Serbest meslek faaliyeti fiilen başladığında veya gerekli kanıtlar hazır olduğunda.
İşletmenizin merkezinin bulunduğu yerdeki kanton AHV prim kurumuna veya yetkili mesleki AHV prim kurumuna (Ausgleichskasse) başvurun.
Kendi adınıza ve hesabınıza çalıştığınızı ve ekonomik riski üstlendiğinizi gösteren belgeler; örneğin sözleşmeler, faturalar, teklifler, ticari yazışmalar veya AHV prim kurumunun istediği diğer kanıtlar.
Sözleşmede yalnızca “serbest çalışan” yazması yeterli değildir; AHV prim kurumu fiilî koşulları değerlendirir. Ardından işletme kuruluşu ve sigortayla ilgili diğer işlemleri planlayabilirsiniz.
Resmî kaynak: AHV/IV Bilgi Merkezi
3. Hukuki şekli seçin ve ticaret sicili yükümlülüğünü kontrol edin
Uygun hukuki yapıyı seçin ve ticaret siciline kayıt yükümlülüğünü kontrol edin. Şahıs işletmelerinin, önceki mali yıldaki cirosu en az CHF 100'000 ise kural olarak kaydedilmesi gerekir. Ticari şekilde örgütlenmiş bir işletme yürütmeyen serbest meslek sahipleri ve çiftçiler bu yükümlülükten muaftır. Ardından seçtiğiniz hukuki yapı için gerekli kuruluş işlemlerini tamamlayın.
İş faaliyetine başlamadan önce veya başlangıçta; zorunlu ticaret sicili kaydını zamanında tamamlayın.
Hazırlık için KMU portalı; kayıt için şirket merkezinin bulunduğu kantonun ticaret sicili.
Seçilen hukuki yapı, şirket adı, merkez/iş adresi, faaliyet ve hukuki yapıya göre kuruluş belgeleri, ana sözleşme veya diğer sicil belgeleri.
Ticaret sicili yükümlülüğü hukuki yapıya ve faaliyete bağlıdır. CHF 100'000 eşiği özellikle şahıs işletmeleri için önemlidir ve her hukuki yapıya otomatik uygulanmamalıdır.
Resmî kaynak: Fedlex – federal mevzuat
4. KDV yükümlülüğünü ve muhasebeyi netleştirin
Ardından İsviçre KDV’sine (MWST) tabi olup olmadığınızı kontrol edin ve hukuki yapınıza uygun bir muhasebe düzeni kurun. Çoğu işletme için dikkate alınan ciro eşiği, İsviçre’de ve yurt dışında gerçekleştirilen ilgili işlemlerden elde edilen CHF 100'000 tutarındadır. Faaliyet başlarken bu eşiğe ulaşılacağı belliyse ESTV’ye kayıt gerekir. Vergiye tabiyseniz bir MWST numarası alır ve dönemsel beyanname verirsiniz.
Faaliyete başlarken veya faaliyeti genişletirken ilgili cironun izleyen on iki ayda eşiğe ulaşmasının beklenip beklenmediğini kontrol edin; bu durumda vergi yükümlülüğü faaliyet başlangıcında başlar. Daha önce muaf olan mevcut işletmede, eşiğe ulaşıldığı mali yılın bitiminden sonra başlar.
Federal Vergi İdaresi (ESTV), MWST portalı; hukuki yapıya göre geçerli ticaret hukuku kurallarına uygun muhasebe.
Ciro tahmini, faaliyet açıklaması, hukuki yapı, iş merkezi ve ESTV kayıt prosedürünün istediği bilgiler.
Bazı kurumlar için istisnalar ve farklı ciro eşikleri vardır. Bu nedenle yalnızca ciroyu değil, somut faaliyet türünü kontrol edin. Vergi durumu netleşince faturalama ve muhasebe süreçlerini doğru kurabilirsiniz.
Resmî kaynak: Federal Vergi İdaresi
5. Serbest çalışanlar için sigorta ve emeklilik düzenini belirleyin
Son olarak serbest çalışan olarak hangi sigorta ve emeklilik çözümlerini kendiniz düzenlemeniz gerektiğini netleştirin. Çalışanlardan farklı olarak hiçbir işveren tüm güvenceleri otomatik sağlamaz. Bu incelemeden sonra zorunlu ve isteğe bağlı teminatları bilinçli şekilde yaptırabilirsiniz.
En geç faaliyete başlarken; personel çalıştıracaksanız ilk çalışanın işe başlamasından önce ek işveren yükümlülüklerini kontrol edin.
Yetkili AHV prim kurumu (Ausgleichskasse) ve riske göre sigorta şirketi veya emeklilik kurumu; resmî genel bilgi için KMU portalı.
Faaliyet türü, beklenen ciro/bordro toplamı, personel sayısı ve istenen risk/emeklilik kapsamı.
Hangi sigortaların zorunlu olduğu hukuki yapıya, çalışma statüsüne ve personele bağlıdır. Lili ipucu: isteğe bağlı sigortalarda yalnızca primi değil kapsamı, bekleme sürelerini ve muafiyeti de karşılaştırın; bu pratik bir öneridir, ek bir yasal zorunluluk değildir.
Resmî kaynak: İsviçre Konfederasyonu KOBİ Portalı

